SEO Uyumlu Web Sitesi Nedir? Tasarım ve Yazılım Aşamasında SEO

Web sitesi tekliflerinde “SEO uyumlu” ifadesi neredeyse standart hâle geldi. Ama bu ifade çoğu zaman bir SEO eklentisinin kurulmasından ibaret kalır. Oysa arama motorlarının bir siteyi tarayıp anlayabilmesi; içeriğin nasıl üretildiğine, adreslerin nasıl kurulduğuna, sayfanın ne kadar hızlı açıldığına ve yinelenen sayfaların nasıl yönetildiğine bağlıdır. Bunların çoğu tasarım ve yazılım aşamasında belirlenir ve sonradan düzeltmesi pahalıdır.

“SEO uyumlu” neyi garanti eder, neyi etmez?

SEO uyumlu bir site, arama motorlarının içeriğinizi sorunsuz bulmasını, taramasını, anlamasını ve doğru adresle indekslemesini sağlar. Bu bir ön koşuldur. Hangi sırada görüneceğiniz ise içeriğin arama niyetine ne kadar iyi cevap verdiği, rekabet, sitenin otoritesi ve kullanıcı deneyimi gibi pek çok etkene bağlıdır.

Taranabilirlik ve render: içerik kaynak HTML’de mi?

Arama motoru bir sayfayı önce HTML olarak indirir. Google JavaScript çalıştırıp sayfayı işleyebilir, ama bu işlem ayrı bir aşamada ve kaynak sınırları içinde yapılır. Başka arama motorları ve bağlantı önizlemesi oluşturan pek çok sistem ise JavaScript'i hiç çalıştırmayabilir. Bu nedenle en güvenli yol, başlıkların, metnin ve bağlantıların sunucudan gelen HTML'de hazır bulunmasıdır.

• Tek sayfa uygulaması (SPA) kullanıyorsanız sunucu tarafında işleme (SSR) veya derleme sırasında statik HTML üretme (SSG) tercih edin.
• Bağlantıları gerçek href içeren a etiketleriyle verin; yalnız tıklama olayıyla çalışan düğmeler taranamaz.
• Her görünüm için ayrı ve doğrudan açılabilen bir URL olsun; # sonrası değişen içerik ayrı sayfa sayılmaz.
• Kontrol için tarayıcıda “sayfa kaynağını görüntüle” ile ham HTML'e bakın veya Search Console'daki URL denetleme aracını kullanın.

URL yapısı ve site mimarisi

Adresler kısa, okunabilir ve kalıcı olmalıdır. /web-tasarim gibi bir URL, içeriği tek bakışta anlatır. Türkçe karakterleri adreste kullanmak yerine sadeleştirmek (ş → s, ı → i) paylaşımda bozulma sorununu önler. Kelimeleri tire ile ayırın, büyük harf ve gereksiz parametrelerden kaçının.

Mimaride hedef, önemli sayfaların ana sayfadan birkaç tıklamada erişilebilir olmasıdır. Hizmetler, kategoriler ve blog yazıları mantıklı gruplar hâlinde birbirine bağlandığında hem kullanıcı hem arama motoru sitenin konusunu daha iyi anlar. En önemlisi: URL'yi baştan doğru kurun. Sonradan adres değiştirmek her seferinde yönlendirme ve geçici görünürlük kaybı riski demektir.

Başlık hiyerarşisi: tek H1 ve anlamlı alt başlıklar

Her sayfada sayfanın konusunu söyleyen tek bir H1 olmalı; H2'ler ana bölümleri, H3'ler bu bölümlerin alt başlıklarını göstermelidir. Başlık etiketleri görsel boyut için değil, belge yapısı için kullanılır. Tasarımda “büyük yazı” gerektiği için H1 veya H2 kullanmak, ya da logoyu her sayfada H1 yapmak sık rastlanan hatalardır. Doğru hiyerarşi ekran okuyucu kullananlar için de gereklidir.

Title ve meta description

Title etiketi arama sonucunda tıklanabilir başlık olarak görünen, en önemli sayfa içi sinyallerden biridir. Her sayfada özgün olmalı, sayfanın konusunu başa almalı ve marka adını sona koymalıdır. Google başlığı piksel genişliğine göre kısaltır; pratikte 50–60 karakter civarı çoğu zaman tam görünür.

Meta description doğrudan bir sıralama etkeni değildir, ancak arama sonucundaki açıklamayı etkileyerek tıklama oranına katkı sağlar. Google uygun görmediğinde sayfadaki başka bir metni de gösterebilir. Yazılım tarafında önemli olan, bu iki alanın her sayfa için ayrı ayrı düzenlenebilmesi ve boş bırakıldığında anlamlı bir varsayılan üretilmesidir.

Canonical ve yinelenen içerik

Aynı içerik birden fazla adresten açılıyorsa arama motoru hangisini göstereceğine kendisi karar verir ve sinyaller bölünür. Çoğu site farkında olmadan aynı sayfayı birkaç farklı adresle sunar:

Her sayfada kendi tercih edilen adresini gösteren bir rel="canonical" etiketi bulunmalıdır. Canonical, Google için bağlayıcı bir komut değil güçlü bir ipucudur; bu yüzden yönlendirmeler, iç bağlantılar ve site haritası da aynı adresi göstermelidir.

XML site haritası ve robots.txt

XML site haritası, indekslenmesini istediğiniz adreslerin listesidir. Yalnız canonical, 200 durum kodu dönen ve indekslenebilir sayfaları içermeli; yeni sayfa eklendiğinde otomatik güncellenmelidir. Site haritasının adresini robots.txt dosyasında belirtip Search Console'a da gönderebilirsiniz.

robots.txt ise tarayıcılara hangi yolları taramamaları gerektiğini söyler. Burada en sık yapılan hata, robots.txt'nin bir sayfayı arama sonuçlarından kaldırdığını düşünmektir.

Yapılandırılmış veri (schema.org)

Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgiyi makinenin okuyabileceği biçimde tanımlar ve genellikle JSON-LD olarak eklenir. Doğru uygulandığında arama sonuçlarında zengin görünümlere uygunluk sağlayabilir; ancak bu görünümlerin gösterilmesi garanti değildir. Kurumsal bir sitede çoğunlukla işe yarayan türler şunlardır:

• Organization: kurum adı, logo, iletişim bilgileri ve resmî sosyal hesaplar.
• BreadcrumbList: sayfanın site içindeki konumunu gösteren kırıntı yolu.
• Article / BlogPosting: yazı başlığı, yazar, yayın ve güncelleme tarihi.
• Product ve Offer: e-ticarette fiyat, stok ve para birimi.
• LocalBusiness: fiziksel adresi ziyaret edilen işletmeler için.

FAQPage işaretlemesi konusunda güncel bilgiye dikkat edin: Google, Ağustos 2023'ten bu yana SSS zengin sonuçlarını yalnız yetkili ve tanınmış devlet ve sağlık sitelerine gösteriyor. Diğer siteler için bu işaretleme artık arama sonucunda açılır soru-cevap üretmez. Hangi türün desteklendiğini Google Search Central dokümanlarından kontrol edin ve işaretlemenin sayfada görünen içerikle birebir örtüştüğünden emin olun.

Performans ve Core Web Vitals

Core Web Vitals, Google'ın sayfa deneyimini değerlendirirken kullandığı gerçek kullanıcı ölçütleridir. İyi eşikler: LCP ≤ 2,5 saniye, INP ≤ 200 milisaniye, CLS ≤ 0,1. Bu ölçütler tek başına sıralamayı belirlemez, ama benzer kalitede içerikler arasında ve kullanıcıyı sitede tutmakta fark yaratır.

Performans da tasarım kararıdır: tam ekran video arka planı, birden çok web fontu ve ağır animasyon kütüphaneleri hep bir bedelle gelir. Tasarım aşamasında her görsel öğenin performans maliyeti konuşulmalıdır. WordPress sitelerde uygulanabilir yöntemler için WordPress site hızlandırma rehberimize bakabilirsiniz.

Görseller: boyut, alt metin ve lazy loading

• Boyut ve biçim: görseli gösterileceği boyuttan çok büyük yüklemeyin; WebP veya AVIF kullanın, srcset ile ekran genişliğine uygun sürüm sunun.
• width ve height: img etiketine gerçek en ve boy değerlerini yazın. Tarayıcı yeri önceden ayırır ve yükleme sırasında içerik kaymaz; bu doğrudan CLS'i iyileştirir.
• Lazy loading: ekranın altında kalan görsellerde loading="lazy" kullanın. İlk ekrandaki ana görseli (çoğunlukla LCP öğesi) ise geç yüklemeyin; gerekirse fetchpriority="high" ile öncelik verin.
• Alt metin: görselin içeriğini ve sayfadaki işlevini kısa ve doğal biçimde anlatın; anahtar kelime listesine dönüştürmeyin. Süs görsellerinde alt değeri boş bırakılır.
• Dosya adı: kurumsal-web-sitesi-ornek.webp gibi anlamlı adlar, IMG_4821.jpg'den daha açıklayıcıdır.

Mobil öncelikli indeksleme

Google siteleri ağırlıklı olarak mobil tarayıcısıyla tarar ve indeksler. Bu, mobilde görünmeyen içeriğin değerlendirmede eksik kalabileceği anlamına gelir. Masaüstünde bulunan metinleri, bağlantıları, yapılandırılmış veriyi ve görsel alt metinlerini mobil sürümden çıkarmayın. Duyarlı (responsive) tasarım, aynı HTML'i tüm cihazlara sunduğu için bu riski en aza indirir. Akordeon veya sekme içinde gizlenen içerik, HTML'de bulunduğu sürece genellikle sorun oluşturmaz.

İç linkleme

İç bağlantılar hem kullanıcıyı ilgili içeriğe yönlendirir hem de arama motoruna hangi sayfaların önemli olduğunu ve birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu anlatır. Yazılım aşamasında kırıntı yolu, ilgili yazılar ve hizmet sayfalarından konu yazılarına bağlantı gibi yapıları şablona eklemek, içerik büyüdükçe bağlantı ağının kendiliğinden güçlenmesini sağlar.

• Bağlantı metni hedef sayfanın konusunu anlatsın; “buraya” gibi anlamsız metinlerden kaçının.
• Hiçbir yerden bağlantı almayan “yetim” sayfa bırakmayın.
• Önemli sayfalara ana menü ve ilgili içeriklerden birden fazla yoldan ulaşılabilsin.
• Kırık iç bağlantıları düzenli olarak tarayın ve düzeltin.

Örneğin bir kurumsal sitenin hangi sayfalardan oluşması gerektiğini kurumsal web sitesi nasıl olmalı rehberimizde anlattık; bu tür bir yazıdan ilgili hizmet sayfasına bağlantı vermek, iç linklemenin doğal bir örneğidir.

Site taşırken (redesign) 301 yönlendirme haritası

Yeni tasarıma veya altyapıya geçiş, SEO açısından en riskli anlardan biridir. Eski adresler yeni sitede yoksa ve yönlendirilmezse, o sayfaların biriktirdiği görünürlük ve dış bağlantı değeri kaybolur. Bunu önlemenin yolu, yayından önce hazırlanan bir yönlendirme haritasıdır.

1. Eski sitenin tüm adreslerini çıkarın: site haritası, tarama aracı, Search Console ve analitikteki trafik alan sayfalar.
2. Her eski adres için içerik olarak en yakın yeni adresi eşleştirin. Hepsini ana sayfaya yönlendirmeyin.
3. Eşleşmeleri kalıcı 301 yönlendirme olarak tanımlayın; zincirleme yönlendirme oluşturmayın.
4. Kaldırılan ve karşılığı olmayan içerikler için 404 veya 410 döndürün.
5. Title, meta description ve başlıkları mümkün olduğunca koruyun ya da iyileştirin.
6. Yayından hemen sonra yönlendirmeleri toplu test edin, yeni site haritasını gönderin.
7. Sonraki haftalarda Search Console'da indeksleme ve 404 raporlarını izleyin.

Yayın öncesi SEO kontrol listesi

• Başlık, metin ve bağlantılar ham HTML'de mevcut.
• URL'ler kısa, okunabilir, küçük harf ve Türkçe karaktersiz.
• http, www ve sondaki eğik çizgi varyasyonları tek adrese 301 ile yönleniyor.
• Her sayfada kendi adresini gösteren canonical etiketi var.
• Her sayfada tek H1 ve düzgün H2/H3 hiyerarşisi var.
• Title ve meta description her sayfada özgün ve düzenlenebilir.
• XML site haritası yalnız indekslenebilir adresleri içeriyor ve otomatik güncelleniyor.
• robots.txt geliştirme ortamı kurallarından temizlendi; noindex yalnız istenen sayfalarda.
• Organization, BreadcrumbList ve Article verisi doğrulandı.
• LCP, INP ve CLS iyi eşiklerde; görsellerde width, height ve uygun lazy loading var.
• Mobil ve masaüstü içerik eşdeğer.
• Yetim sayfa ve kırık bağlantı yok; özel 404 sayfası çalışıyor.
• Taşıma varsa yönlendirme haritası test edildi.
• Search Console doğrulandı ve site haritası gönderildi.

Bu listedeki maddelerin çoğu, tasarım ve kodlama sırasında birkaç saatlik dikkatle çözülür; yayından aylar sonra fark edildiğinde ise yeniden geliştirme gerektirebilir. ArGetia'da web tasarım projelerinde bu kararları ilk günden ele alıyor, yayındaki siteler için sürekli görünürlük çalışmasını SEO hizmetimiz kapsamında yürütüyoruz.

Yazan: ArGetia ekibi · Ankara, Türkiye